HVO primair

Humanistisch Vormingsonderwijs
en Levensbeschouwing (HVO) op
de openbare school.

HVO in de praktijk

Op deze pagina kunt u lezen hoe de dagelijkse praktijk van Humanistisch Vormingsonderwijs er uit kan zien.

HVO in het basisonderwijs

De HVO-les

De HVO-vakdocent

HVO in de praktijk

Werkvormen

 

HVO in het basisonderwijs

 

Humanistisch Vormingsonderwijs (HVO) is een levensbeschouwelijk vak dat op openbare basisscholen in Nederland wordt aangeboden. Het gaat meestal om een klein uur per week per groep. Op een groot aantal scholen wordt HVO alleen in groep 6, 7 en 8 gegeven, op andere scholen zelfs vanaf groep 1 tot en met 8.

De HVO-les

In het HVO begeleidt de HVO-docent jonge mensen bij het ontwikkelen van een eigen waardebesef en een persoonlijk levensbeschouwelijk kompas. Op een kritische en creatieve manier leren leerlingen omgaan met vragen over normen, waarden en levensbeschouwing. In de HVO-les onderzoeken ze gezamenlijk hun ervaringen en ideeën en leren ze keuzes te maken en te verantwoorden. De HVO-docent moedigt hen aan te communiceren over wat ze denken, voelen, willen en doen. Hierdoor kan iedere leerling ervaren wat voor hem/haar waardevol is aan het bestaan.

Het herkennen en bespreken van kleine of grote dilemma’s is een belangrijk aandachtspunt bij HVO-lessen. Het onderzoeken van morele vraagstukken stelt kinderen in de gelegenheid om eigen waarden en normen te ontwikkelen. Een voorbeeld van een moreel dilemma waarmee leerlingen te maken kunnen krijgen, is het volgende:

De pen van de meester is gestolen. Jij hebt gezien dat je beste vriend dat heeft gedaan. De meester vraagt aan de klas of iemand er iets van weet. Wat doe je, klik je of lieg je tegen de meester?

Er zijn veel meer thema’s die in de loop van het HVO-jaar de revue passeren. Thema’s als anders zijn, vriendschap, pesten, arm en rijk, feest en familie komen aan de orde op het moment dat er bij de leerlingen vragen zijn. Ook kan er aandacht besteed worden aan activiteiten die op of buiten de school plaatsvinden.

Meer lezen en bekijken

•    In de videoblogs van Een Klas Apart vertellen kinderen zelf over de HVO-les en over allerlei andere onderwerpen die hen bezighouden.

•    In een filmpje over HVO op de site van leraar24 vertelt vakdocente HVO Louise Langelaan over het vak en ziet u haar aan het werk met een groep HVO-leerlingen.

•    In het artikel Hij leerde me dat het goed is om anders te zijn beschrijft een oud-leerling na ruim 25 jaar hoe haar HVO-leraar in groep 7 verschil heeft gemaakt in haar leven.

De HVO-vakdocent

HVO wordt gegeven door vakdocenten, die daartoe speciaal zijn opgeleid en bevoegd verklaard door het Centrum voor Humanistische Vorming en die in dienst zijn van Stichting HVO Primair.De salarisvergoeding voor de HVO-docent wordt sinds 1 augustus 2009 betaald door het rijk. De HVO-docenten houden hun bekwaamheid voor het verzorgen van het vak op peil door jaarlijks scholingen te volgen uit het aanbod van trainingen, cursussen of workshops van het Centrum voor Humanistische Vorming of van externen.

HVO-docenten zijn gespecialiseerd in het begeleiden van leerlingen in hun zoektocht naar antwoorden op levensvragen. Zij gebruiken hierbij de unieke HOKE-methodiek (Herkennen, Onderzoeken, Kiezen, Evalueren). Ze zijn in staat een variatie aan werkvormen in te zetten en in te spelen op actuele vragen en problemen van leerlingen. Hierbij sluiten zij zoveel mogelijk aan bij de belevings- en leefwereld van de leerlingen en de groep. Het uitspelen, herkennen en bespreken van kleine of grote dilemma’s stelt kinderen in de gelegenheid om een eigen levensbeschouwelijk kompas te ontwikkelen.

HVO in de praktijk

 

De lessen Humanistisch Vormingsonderwijs volgen een vast patroon. Allereerst wordt het thema van de les bepaald. Een thema kan in één les afgerond worden, maar meestal neemt een thema meer lessen in beslag. Het thema wordt behandeld volgens een onderwijsvormingsproces van vier stappen. Dat zijn: 

  1. Herkennen. Door vragen te stellen tast de docent af of de leerlingen bekend zijn met het thema en wat zij er van weten.
  2. Onderzoeken.  Samen met de docent bekijken de leerlingen het thema van alle kanten en delen ervaringen en gevoelens.
  3. Kiezen. Meningen worden gepolst en grenzen worden verlegd. 
  4. Evalueren. De leerlingen bespreken hoe ze nu over het thema denken. Zijn ze van mening veranderd en hoe komt dat?

Iedere les bestaat weer uit drie onderdelen:

  1. Inleiding. De docent legt uit waar de les over gaat en maakt de leerlingen enthousiast voor de les.
  2. Kern. Dit is waar de les om draait.
  3. Afronding. Samenvatten wat er in de les gedaan, gebeurd en geleerd is.

Werkvormen

Om de verschillende kwaliteiten van alle leerlingen te stimuleren gebruikt de docent HVO zoveel mogelijk verschillende werkvormen in zijn of haar lessen. Hierbij kunt u denken aan toneel, rollenspel, kringgesprek, spelvormen, werkbladen of een knutselactiviteit.