HVO primair

Humanistisch Vormingsonderwijs
en Levensbeschouwing (HVO) op
de openbare school.

 

 

Wat is humanisme?

 

Jouw HVO-juf of meester geeft les vanuit een humanistische levensovertuiging. Dat betekent dat het humanisme een inspiratiebron is bij het maken van de lessen. In het humanisme staat de mens centraal. Humanisten proberen het leven en de wereld te begrijpen vanuit de mens zelf. Mensen kunnen zelf nadenken om goede keuzes te leren maken. Ze kunnen met elkaar nagaan wat goed en fout is, wat waar is en wat niet waar, wat mooi is en wat lelijk. Een god of een andere hogere macht hoeft ze dat niet te vertellen. Humanisme wordt daarom ook wel een niet-godsdienstige levensbeschouwing genoemd.


Deze levensbeschouwing kent een aantal waarden. Dat zijn zaken die we belangrijk vinden en die gaan we nu bespreken. Vorige keer spraken we over Verbondenheid, Gelijkheid, Redelijkheid en Natuurlijkheid.  De laatste uit dit rijtje is:

Vrijheid

Vrijheid is een moeilijk begrip. Het betekent voor iedereen wat anders. Geleerde mensen hebben er bibliotheken over vol geschreven en in de politiek is het een belangrijk punt. Het gevoel van vrijheid hangt van de persoon af. Misschien voel je je pas vrij als je op een paard rijdt, op vakantie gaat of als je in je ééntje om de wereld zeilt. Het gevoel van vrijheid kan spannend en opwindend zijn. Sommige kinderen denken bij vrijheid aan het gevoel dat je krijgt in de achtbaan, maar de meesten van jullie zullen wel bij vrijheid denken aan het moment dat de schoolbel gaat. Als je geen verplichtingen meer hebt en je tijd zelf kan indelen, voel je je vrij.

Humanisten vinden het belangrijk dat mensen in alle vrijheid kunnen kiezen uit verschillende mogelijkheden. Dat noemen we keuzevrijheid. Soms willen we deze vrijheid helemaal niet en vinden we het wel prettig dat iemand anders voor ons beslist. In het humanisme ligt veel nadruk op onze keuzevrijheid, want die mogen we niet ontlopen.

In vrijheid kunnen leven is niet vanzelfsprekend. Denk maar eens aan de tweede wereldoorlog toen Nederland was bezet. Je mocht niet meer gaan en staan waar je wilde en je kon niet meer voor je mening uitkomen. Op 5 mei 1945 werd Nederland bevrijd en sindsdien vieren we op die dag dat we in vrijheid kunnen leven.

 

 
   

Zo nu ken je alle waarden die we belangrijk vinden in het humanisme. Het zijn allemaal grote woorden, maar  die zijn nodig om uit te leggen wat een humanist belangrijk vindt in het leven. Denk er maar eens over na!

 

Dilemma:

Vrije meningsuiting of toch maar niet?

Jurylid Gordon heeft in het tv-programma Holland Gots Talent grappen gemaakt over een deelnemer van Chinese afkomst die een aria ging zingen. Misschien heb je het wel gezien of erover gehoord. Mag je grappen maken over iemands afkomst? Valt zoiets onder de vrije meningsuiting?

 

Natuurlijkheid.

 

We hebben het in het humanisme vaak over mensen, maar dat zijn natuurlijk niet de enige levende wezens op aarde. Er leven op aarde miljoenen planten en dieren. De mens is onderdeel van de natuur. We zijn zo slim geworden dat we de natuur naar onze hand kunnen zetten, maar dat gaat niet altijd goed. Soms vernielen we de natuur. Denk maar eens aan het kappen van bossen of het lekken van olie op zee.

Humanisten vinden dat mensen altijd deel van de natuur blijven uitmaken. Deze natuurlijkheid geeft ons daarom de enorme verantwoordelijkheid om goed voor de aarde te zorgen. Het humanisme leert dat we een belangrijke schakel zijn in de keten van het leven op aarde.

 

 

Dilemma

Mensen houden dieren in gevangenschap. In dierentuinen leven dieren achter tralies. Er wordt goed voor ze gezorgd, maar ze zijn niet vrij. Ze worden in dierentuinen gehouden om door ons bekeken te worden.  Zo zien wij eens dieren die ver weg in Afrika leven. En je kunt vaak ook lezen waar de dieren in het echt leven.

Kom je graag in een dierentuin? Mogen we dieren in gevangenschap houden? Wat vind jij? 

 

 

Afgelopen zomer stond er in de krant het bericht dat Costa Rica, een land in Midden-Amerika, zijn dierentuinen gaat sluiten. Het land heeft veel wilde natuur en vindt natuurbescherming erg belangrijk. De twee dierentuinen gaan dicht en de zestig diersoorten worden vrijgelaten.

Wat vind je daarvan? Denk je dat de dierentuindieren kunnen overleven als ze zijn vrijgelaten?

Laat het ons weten of praat er eens over in de HVO-les!

 

Redelijkheid.

Stel dat je per ongeluk iemand aanstoot en hij begint meteen tegen je te schreeuwen. Dat vind je vast heel erg onredelijk. Je wilt erover praten en uitleggen dat het per ongeluk gebeurde. Je wilt op zo'n moment met behulp van de rede een probleem oplossen. Door je verstand te gebruiken en erover te praten kun je vaak voorkomen dat het uit de hand loopt. Eerst denken, dan doen!

Humanisten vinden dat de mens zijn vermogen om na te denken altijd moet gebruiken. Het is een manier om jezelf en de ander te begrijpen. Het is ook de manier om de waarde van fatsoen hoog te houden. Je bent in je denken vrij en ongebonden, hoewel je natuurlijk beïnvloed bent door je ouders, school en je omgeving. Maar denk vooral zelf!

 

Dilemma

Een ruige meidenpunkband schreeuwt gemaskerd in de belangrijkste kerk van het land een protestlied tegen de herverkiezing van de president. Het is een 'gebed' om van deze president verlost te worden. Ze worden opgepakt en twee leden van de punkband krijgen twee jaar werkkamp als straf.

Wat vind je van zo'n protestactie? Mag je daarvoor een kerk gebruiken?

Moeten ze worden gestraft? Is de straf die ze hebben gekregen redelijk?

 

Gelijkheid

'Alle mensen zijn toch gelijk', hoor je vaak zeggen. Maar als je goed om je heen kijkt zie je toch een heleboel verschillen tussen mensen: jongen, meisje, leeftijd, huidskleur. Maar bij de verschillen tussen mensen gaat het niet alleen om de buitenkant, maar ook om de binnenkant. Niet iedereen in jouw klas kan immers evengoed leren en niet iedereen heeft dezelfde gewoontes. Mensen zijn eigenlijk heel ongelijk aan elkaar.

In het humanisme erkent men weliswaar dat mensen niet gelijk zijn, maar wel dat ze gelijkwaardig zijn: mensen zijn evenveel waard. Dat is niet voor iedereen zo vanzelfsprekend als het klinkt. De geschiedenis laat zien dat mensen anderen soms minder waard vinden omdat ze anders zijn. Dan spreek je van discriminatie. Dat kan hele erge vormen aannemen. Het verhaal van Anne Frank laat dat zien. Omdat we mensen gelijkwaardig vinden, keuren we discriminatie af.

 

 

Dilemma

Op 30 april 2013 werd prins Willem-Alexander gekroond tot koning. Hij volgt zijn moeder, koningin Beatrix op als staatshoofd. Je kunt dus alleen het koningschap krijgen als je de zoon of dochter bent van de juiste ouders. Dat is toch in tegenspraak met de gelijkwaardigheid van mensen? Sommige mensen zijn kennelijk toch meer waard dan anderen. Mag Willem-Alexander van jou koning worden, omdat hij de zoon is van onze koningin? Of zou iedereen koning mogen worden als hij daarvoor geschikt is?

Willem-Alexander is natuurlijk heel goed voorbereid op zijn taak om aan het hoofd te staan van ons land. Hij heeft van alles geleerd om ons land zogezegd te vertegenwoordigen. Denk je dat Willem-Alexander zijn taak aankan? Wordt hij een goede koning?

 

Verbondenheid

Mensen zijn op elkaar aangewezen. Je kunt simpelweg niet zonder de ander. Die zorgt er voor dat je hier een fijn leven hebt. De ander zorgt voor gezelligheid en vaak ook dat je iets kunt bereiken. Denk maar eens aan het voetbal of volleybalteam waar je misschien in speelt. Al is het winst of verlies, in een teamsport ben je altijd op elkaar aangewezen. Je speelt samen en voelt dat je daardoor met elkaar verbonden bent.

Verbondenheid tussen mensen vinden humanisten belangrijk. Het laat betrokkenheid zien tussen vrienden, familie of tussen mensen die elkaar niet eens kennen! Gezamenlijk iets doen voor een goed doel is vaak een teken dat mensen  zich betrokken voelen. Denk maar eens aan inzamelingsacties bij jou op school of aan de actie 'Het Glazen Huis' in de maand december.

Behalve verbondenheid tussen mensen voelen mensen zich ook verbonden met dieren of met de natuur. Die verbondenheid kun je niet alleen voelen, maar ook laten zien in je daden. Je kunt bijvoorbeeld bewust omgaan met het milieu of lid worden van Kids for Animals. Als je niet alleen maar zegt dat je iets belangrijk vindt, maar dat ook in je leven laat zien, dan ben je volgens humanisten goed bezig!

Humanisten vinden dat deze verbondenheid het leven waardevol maakt.

Vriendschap

 

Vriendschap is waardevol. Iedereen heeft vrienden en vriendinnen nodig, maar dat geeft soms problemen. Hieronder is zo'n probleem met vriendschap beschreven. Wat vind jij dat deze jongen zou moeten doen? Probeer samen met anderen of alleen zijn probleem van alle kanten te bekijken en een oplossing te bedenken.

mail  We zouden het fijn vinden als je je tips wilt sturen naar [email protected] onder vermelding van "Problemen, problemen". Je kunt ook het contactformulier invullen.

 

Problemen, problemen, problemen!  indecision

Mijn beste vrienden doen soms dingen die eigenlijk niet kunnen. Ze maken dingen kapot. Op oudejaarsavond ging hier in het dorp het bushokje eraan. Mijn vrienden zeiden dat het lekker veel lawaai maakte. Ik was er niet bij. Ik vind dat ze nu te ver gaan. Het zijn best toffe gasten, maar straks vragen ze mij of ik ook 's avonds mee op pad ga. Ik wil daar niet aan mee doen. Ik wil echter ook niet mijn vrienden kwijt raken. We zitten bij elkaar op voetbal. Wat moet ik doen?

Groeten van een verscheurde jongen!